TOKİ ile belediyeden ayrı ayrı hak sahipliği belgesi verildiyse hangi belgenin mülkiyete dayandığı nasıl anlaşılır?

Belgenin TOKİ’den veya belediyeden gelmesi tek başına hangisinin mülkiyeti kanıtladığını belirlemez. İki belge farklı hakları gösterebilir: Biri mevcut taşınmazdaki malikliği esas alırken diğeri yeni konut veya arsa tahsisine uygunluğu ya da sözleşmeden doğan hakkı belgeleyebilir. Önce her belgenin hangi parsel, kişi, işlem ve kanun için düzenlendiğini ayırın.

775 sayılı Kanunda arsa tahsisine uygunluk, tahsis veya satış işlemi ve bazı yapı ruhsatlarında tapu yerine sunulabilen belge ayrı düzenlenir. Örneğin 30. maddede ruhsat için kabul edilen tahsis veya satış vaadi belgesi, tek başına tamamlanmış mülkiyet devri değildir. TOKİ’nin dönüşüm anlaşmasına konu hakları da sadece tapulu mülkiyetle sınırlı olmayabilir. Bu nedenle iki belgede de “hak sahibi” yazması aynı hakkın iki kez verildiğini veya birinin kendiliğinden geçersiz olduğunu göstermez.

Düzenleyen kurumun yetkisi için alanın geçmişini de kontrol edin. Gecekondu Kanunu’nun ek 6. maddesi; 2007 değişikliğinin yürürlüğünden önce eski Bakanlıkça oluşturulan alanlarla sonrasında TOKİ tarafından oluşturulan alanlarda TOKİ’yi, 1988 değişikliğinin yürürlüğünden sonra belediyelerce oluşturulan alanlarda ilgili belediyeyi yetkili kılar. Büyükşehirlerde uygulama, büyükşehir belediyesinin koordinasyonunda ilçe belediyelerince yapılır. Sırf belge daha yeni veya TOKİ başlıklı diye diğerini geride bıraktığını kabul etmeyin.

Her iki kararın tam örneğini, dayanak başvuru ve eklerini, alanı oluşturan kararı, tapu kaydını ve varsa satış veya tescil belgelerini birlikte vererek kurumların hangi hakkı tanıdıklarını açıklamasını isteyin. Mülkiyet genel olarak tescille kazanılır; miras ve mahkeme kararı gibi tescilden önce kazanım hâlleri saklıdır. Çelişki varsa bunun mevcut mülkiyet kaydında mı, tahsis uygunluğunda mı yoksa gelecekteki konut vaadinde mi olduğunu somutlaştırın; her biri için aynı belge ve aynı talep yeterli olmayabilir.