İrtifak sözleşmesindeki kullanım kısıtları projedekinden genişse bedel hesabında hangisi incelenir?

Yalnız projedeki dar çizime bakılarak daha geniş sözleşme kısıtları yok sayılamaz; fakat sözleşmedeki her ifade de incelemesiz bedel ölçüsü kabul edilmez. Önce hukuken hangi hakkın edinildiği, hangi kısıtların bağlayıcı olduğu ve tapu kaydının bunları nasıl gösterdiği belirlenmelidir. Değerleme, bu açıklığa kavuşturulmuş kapsamın taşınmaza etkisine dayanmalıdır.

Türk Medeni Kanununa göre irtifakın yetki ve yükümlülüklerini açıkça gösteriyorsa tescil esas alınır. Kapsam tescilden açıkça anlaşılmıyorsa, tescilin sınırları içinde hakkın kazanılma sebebi veya uzun süredir çekişmesiz ve iyiniyetli kullanım biçimi değerlendirilir. Bu nedenle tapu kaydını, sözleşmenin bütün eklerini, irtifak kararını ve onaylı projeyi yan yana koyun; alan, süre, geçiş, bakım ve yapılaşma yasaklarını ayrı karşılaştırın.

Kamulaştırma yoluyla irtifakta bedel, kurulan hak yüzünden taşınmaz veya kaynakta oluşan değer düşüklüğüdür. Projede dar bir şerit varken sözleşme bütün parselde kullanım yasağı getiriyorsa bu farkın gerekçesi açıklansın. Kapsam hukuken tartışmalıysa bilirkişi kendiliğinden sözleşmeyi geçersiz saymamalı; mahkemenin belirleyeceği çerçeveye göre teknik etkileri göstermelidir.

Henüz imzalamadıysanız çelişkinin metin ve eklerde giderilmesini isteyin. İmzalanmış veya tescil edilmiş bir hakta ise yalnız projenin daha dar olması kaydı kendiliğinden değiştirmez. Kapsamın düzeltilmesiyle bedel hesabına itirazın farklı talepler olabileceğini gözeterek, hangi kısıtın hangi hesap satırına yansıdığını somutlaştırın.