İlk acele karar iptal edilip yeniden dava açıldı; ikinci dosyada arsa değeri artarken yapı bedeli düşmüş ve toplam değişmemiş, bu sonuç yapı hesabını kesinleştirir mi?

İki acele dosyada toplam bedelin aynı veya birbirine yakın çıkması, yapı hesabının doğru ve kesin olduğu anlamına gelmez. Arsa değerindeki artış, yapı için kullanılan alanın veya bedelin azalmasını toplam rakam içinde görünmez kılabilir. Bu nedenle yalnız toplamları değil, arsa ve yapı kalemlerini ayrı karşılaştırmak gerekir.

Anayasa Mahkemesinin incelediği bir olayda ilk acele kararın dayanağı iptal edildikten sonra yeni bir acele dosya açılmıştı. İkinci hesapta zemin bedeli yükselirken yapı alanları ve aidiyetine ilişkin farklı tespitler yapılmış, yapı bedeli azalmıştı. Önceki toplam ödeme yeni toplamı karşıladığı için yeniden ödeme yapılmaması, sonraki bedel davasında yapı itirazlarının hiç incelenmemesini haklı kılmamıştır.

Acele aşamadaki değer tespitiyle normal bedel yargılamasındaki nihai değerlendirme aynı değildir. Bununla birlikte her fark mutlaka hatadan kaynaklanmaz: Değerleme tarihi, yapının ölçüsü, yıpranması veya başka kişiye ait bölüm bulunduğu iddiası incelenmelidir. AYM örneği, tartışmalı katın veya bölümün kime ait olduğunu kendiliğinden kesinleştirmez.

İki raporun arsa birim değerini, yapı alanını, sınıfını, yıpranma payını ve hak sahibi dağılımını ayrı satırlarda karşılaştırın. Azalan yapı hesabının hangi gerekçeye dayandığını ve buna nerede itiraz edebildiğinizi gösterin. Önceki tahsilatı da açıkça belirtin; amaç aynı toplamı tekrar almak değil, bedelin hangi unsurlardan oluştuğunu ve eksik karşılık bulunup bulunmadığını denetlenebilir hâle getirmektir.