Kısmi alım öncesinde de parselim dardıysa yalnız kamulaştırmadan doğan ek kayıp nasıl ayrılır?

Parselin önceden de dar olması, kamulaştırmadan sonraki bütün güçlüğün yeni alıma yüklenmesini engeller; fakat “zaten dardı” denilerek yeni kaybın araştırılmadan sıfırlanmasını da haklı kılmaz. Kısmi kamulaştırmada kalan bölümün değerinde bu işlem nedeniyle meydana gelen eksilme belirlenir. Bu nedenle eski darlığın etkisiyle alımın eklediği etkiyi ayrı açıklamak gerekir.

Önce alımdan hemen önceki durumu ortaya koyun: Dar parselde hangi kullanım fiilen ve hukuken mümkündü, hangi güçlük zaten vardı? Eski ölçülü planı, ilgili kullanım ve imar kayıtlarını, tarihli görüntüleri yeni kamulaştırma planıyla eşleştirin. Sonraki fotoğrafı eski durumun kanıtı gibi kullanmayın. Örneğin dar olmasına rağmen kullanılabilen bir giriş veya çalışılabilen bir bölüm, alımdan sonra kaybedilmiş olabilir; rapor bu değişimin yerini ve nedenini gösterebilmelidir.

Bilirkişiden yalnız kalan genişliği değil, önceki güçlükten hangisinin aynen sürdüğünü ve hangisinin alım yüzünden arttığını açıklamasını isteyin. Eski darlık başlangıç değerinde zaten gözetilmişse aynı etki yeniden yeni zarar diye eklenmemelidir. Buna karşılık eski bir sorunun daha ağır hâle gelmesinden doğan gerçek ek etki de atlanmamalıdır. İki genişlik arasındaki farkı doğrudan bir zarar yüzdesi saymak veya toplam kaybı gerekçesiz biçimde eski ve yeni diye bölmek, değer değişiminin açıklanmasının yerine geçmez.

İtirazınızda, raporun hangi eski güçlüğü yeni saydığını ya da hangi yeni etkiyi “önceden vardı” diyerek dışladığını belgeyle gösterin. Kalan yerin artık yararlanmaya elverişsiz olduğu ileri sürülüyorsa onun da kamulaştırılmasını istemek ayrı koşullara bağlıdır: Kamulaştırma işlemine karşı idari dava açılmamış olması ve kararın tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde idareye yazılı başvuru gerekir. Değer kaybı hesabının açıklanmasını beklemek bu başvurunun yerine geçmez.