Drenaj borularının yerini gösteren proje yoksa tesisin varlığı nasıl belgelenebilir?

Projenin bulunmaması, gömülü drenaj tesisinin hiç var olmadığını tek başına göstermez. Tesisin yerini, kapsamını, yapım dönemini ve size ait olduğu iddiasını başka hukuka uygun kayıtlarla açıklayabilirsiniz. Ancak yalnız tarlada suyun çekilmesi veya sözlü olarak “boru var” denilmesi, boruların uzunluğunu ve niteliğini kesinleştirmez.

Yapım ve malzeme faturaları, yüklenici sözleşmesi, işçilik kayıtları, eski bakım veya tıkanıklık giderme belgeleri, yetkili kurumun tespitleri ve yasal olarak elde edilmiş eski görüntüler araştırılabilir. Boruların görülebilen çıkışları ve hizmet verdiği alanla belgeler arasında bağlantı kurulmalıdır. Faturanın başka parsele ait olma ihtimali veya satın alınan bütün borunun gerçekten döşenmemiş olması da değerlendirilir.

İdareden veya dava varsa mahkemeden uygun uzmanlıkla yerinde inceleme isteyin. İncelemenin yöntemi, erişilebilir noktalar ve tespit edilemeyen kısımlar raporda açıklansın. Boruların yerini kanıtlamak için kontrolsüz kazı yapmayın; kazıyla başka altyapıya veya tesise zarar vermeden güvenli teknik araştırma planlanmalıdır. Belgelerden tahmin edilen miktarla fiilen doğrulanan miktar ayrı gösterilsin.

Saha değişecek veya borular kaldırılacaksa gecikmeden tespit talep edin; koşulları varsa mahkemeden delil tespiti yolu da değerlendirilebilir. Tesisin varlığının ispatı otomatik ayrı bedel demek değildir: mülkiyet, mevcut durum, değerleme tarihi ve arazi gelir hesabında aynı faydanın zaten karşılanıp karşılanmadığı ayrıca incelenir. Eksik proje yerine denetlenebilir bir delil zinciri kurulmasını isteyin.