Fabrikamın yalnız bir köşesi alınıyor ama üretim hattı kesiliyorsa teknik zarar nasıl hesaplanır?

Alınan köşe küçük olsa da üretim hattını kesiyorsa inceleme yalnız o köşenin metrekaresiyle sınırlı kalmamalıdır. Alınan bölümün bedeli, geride kalan tesisin eski işlevine getirilmesi için gereken gider ve varsa kalan taşınmazın değer kaybı ayrı incelenir. Bununla birlikte hattın etkilenmesi, fabrikanın bütün değerinin veya gelecekteki bütün kazancının otomatik ödeneceği anlamına gelmez.

Kamulaştırma sınırını üretim hattının yerleşim planına işaretletin. Alınacak makine, bağlantı, enerji ve taşıma bölümleriyle geride kalanları ayırın; hangi bağlantının kesilmesi hangi bölümü çalışamaz hâle getiriyor, gösterin. Teknik incelemede mevcut hattın başka bağlantıyla çalışıp çalışamayacağı, gerekli söküm ve yeniden kurma işlemleri ile bunların maliyeti açıklansın. Eski arızalar veya kapasite artırma isteği, kamulaştırmanın doğurduğu zorunlu giderle karışmasın.

Kanun, kalan kısım imar mevzuatına göre yararlanmaya elverişliyse, kesilen makine ve benzeri tesislerden malike kalanların eski nitelikleriyle kullanılabilecek duruma getirilmesi için gereken giderin bedele eklenmesini düzenler. Bu gider kalan kısmın değer düşüklüğünde yeniden sayılmaz. Raporda aynı etki iki başlıkla tekrarlanmasın; onarıma rağmen kalan ayrı bir değer kaybı ileri sürülüyorsa nedeni ayrıca gösterilsin. Üretimin durmasından doğduğu söylenen işletme kaybının hukuki dayanağı da taşınmaz değerinden ayrı değerlendirilir.

Kalan bölüm gerçekten yararlanmaya elverişsizse, yalnız onarım hesabı değil kalan kısmın da kamulaştırılması yolu gündeme gelebilir. Bu özel yol, kamulaştırma işlemine karşı idari dava açılmamış olması ve malikin kararın tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde yazılı başvurması koşullarına bağlıdır. Teknik raporu bekleyerek bu süreyi geçirmeyin; alınan alan, kalan kullanım ve istenen çözüm birlikte açıklansın.