Sit takasında arazime yapı yasağı var diye çok düşük değer yazılmış; takas hesabında sit ilan edilmeden önceki durumuna da bakılması gerekmiyor mu?

Evet; işleminiz Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamındaysa, bedel belirlenirken sit ilanından önceki fiilî ve hukuki durum dikkate alınır. Bu nedenle yalnız bugünkü sit kaynaklı yapı yasağını gösterip önceki durumu hiç incelemeyen hesabın açıklanmasını isteyebilirsiniz. Ancak bu kural, taşınmazın sit ilanından önce de sahip olmadığı bir yapılaşma hakkı varmış gibi değerlenmesi demek değildir.

Sit kararını ve tarihini, o tarihten önceki plan ve imar belgelerini, tapu kayıtlarını ve gerçek kullanımı gösteren belgeleri sunun. Arazi o tarihte tarla mıydı, hangi kullanıma hukuken izin vardı, yapı veya tesis mevcut muydu? “Eskiden her şey yapılabilirdi” varsayımı yerine bu durumun hangi kayıtlara dayandığı açıklansın. Önceki fiilî ve hukuki niteliğin dikkate alınmasıyla, geçmişteki bir fiyatın bugünkü bedel diye aynen alınmasını birbirine karıştırmayın.

Bu yönetmelikte zemin bedeli, Devlet İhale Kanunu ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik esaslarına göre belirlenir. Bina ve tesis varsa, isteklinin başvurusu üzerine rayiç bedeli Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesine göre ayrıca belirlenip Kültür ve Turizm Bakanlığınca ödenir. Buna karşılık sökülüp götürülebilen sabit olmayan tesis ve yapılara, ağaçlardaki meyvelere ve tarladaki ürüne değer takdir edilmez. Trampa yapılsa bile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının verdiği süre içinde bu yapıların kaldırılmasına, meyvelerin mevsiminde toplanmasına ve ürünün hasadına bir defaya mahsus izin verilir. Bu ayrımı hesabınızda kontrol edin. Ayrıca sit türünü, trampa şartlarını ve işlemin dayandığı yönetmeliği yazıdan doğrulayın; burada anlatılan Hazine ile trampa kuralını farklı bir takas işlemine kendiliğinden uygulamayın.

Bedel yazısını, tebliğ kaydını ve hesabı birlikte inceleyin. Bu yönetmelikte bildirilen bedele, tebliğden itibaren otuz gün içinde taşınmazın bulunduğu yer Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gerekçeli dilekçe ve belgelerle itiraz yolu vardır. İtirazda özellikle önceki hukuki durumun hangi belgeye rağmen atlandığını gösterin. Normal kamulaştırma bedeli davasının açılmasını beklemeyin; takas uygunluğu ve bedel itirazı ayrı aşamalardır.