TOKİ'nin özel plan yapma yetkisi arazinin mülkiyetini de kendiliğinden geçirir mi?

Hayır. TOKİ’nin plan yapması veya planı onaylaması, özel arazinizin mülkiyetini tek başına TOKİ’ye geçirmez. Toplu Konut Kanunu’nun 4. maddesi planlama yetkisiyle kamulaştırma yetkisini ayrı fıkralarda düzenler. Plan, alanın nasıl kullanılacağını belirler; mülkiyetin edinilmesi için ayrıca buna uygun hukuki işlemin yapılması gerekir.

Bu özel planlama yetkisi her yerde sınırsız değildir. Kanun; gecekondu dönüşüm projesi uygulanacak alanları, TOKİ’nin kendi arsa ve arazilerini ve valiliklerce toplu konut iskân sahası olarak belirlenen alanları sayar. Planların ilgili belediye veya valilikçe üç ay içinde onaylanması; bu sürede onaylanmayanların TOKİ tarafından resen onaylanması düzenlenmiştir. TOKİ’nin bu yolla planı yürürlüğe koyabilmesi, özel taşınmazı da bedelsiz edinmesi demek değildir.

Aynı maddedeki kamulaştırma yetkisi, TOKİ’nin kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki görevleri çerçevesindedir. Parseliniz için kamulaştırma yapılıyorsa alınacak alan ve hak belirlenir; satın alma anlaşması veya bedel tespiti ve tescil süreci ayrıca yürütülür. Plan onayını, kamulaştırma kararını ve mülkiyetin geçişine dayanak olan belgeyi ayrı ayrı isteyin.

Güncel tapu kaydı önemlidir, fakat “tescil yoksa hiçbir durumda mülkiyet kazanılamaz” demek de yanlıştır. Medeni Kanun miras, mahkeme kararı ve kamulaştırma gibi hâllerde tescilden önce kazanımı kabul eder. Bu yüzden yalnız tapudaki isme değil, varsa mahkeme kararına ve diğer kazanma dayanaklarına da bakın. Salt TOKİ planının bulunması ise bu ayrı kazanma sebebinin yerine geçmez.