Mahsulümün bir kısmı doğal afetle bir kısmı çalışmayla zarar gördüyse ayrım nasıl yapılır?

Aynı mahsulde iki ayrı zarar nedeni varsa, toplam kaybın tamamını ne doğal afete ne de çalışmaya kendiliğinden yükleyin. Her iki olayın gerçek tarihini ve hangi ürünü nasıl etkilediğini belirleyin; afet önce, çalışma önce veya etkiler iç içe gerçekleşmiş olabilir. Bir olayla zaten kaybedilen ürün diğer olay nedeniyle yeniden kaybedilmiş gibi hesaplanmamalı; buna karşılık birinin varlığı diğerinin yol açtığı bağımsız veya ek zararı kendiliğinden ortadan kaldırmamalıdır.

Afet ve çalışma tarihlerini aynı çizelgede gösterin. Hava olayı kayıtları, tarihli fotoğraflar, hasar tespitleri, ekili alan ve ürün bilgileri, araziye giriş tutanağı ile yapılan işin yeri birlikte değerlendirilsin. Zarar bütün tarlada aynı değilse etkilenen bölümleri ayırın. Örneğin çalışmadan önce hasarlı bölümle iş makinesinin daha sonra geçtiği bölümün örtüşüp örtüşmediği açıklansın; son durum fotoğrafı tek başına önceki kaybın miktarını göstermeyebilir.

Teknik değerlendirmede hangi etkinin hangi ürün kaybına yol açtığı, kurtarılan miktar ve zararın artmasını önlemek için alınan önlemler gösterilsin. Haksız fiile dayanan bir talepte miktar tam ispat edilemiyorsa hâkimin olayın olağan akışını ve somut koşulları gözeterek değerlendirme yapması, rastgele yarı yarıya paylaşım demek değildir. Bu talepte zarar görenin zarara veya artmasına etkisi de incelenebilir. Bu kuralları her kanuni boşaltma veya idari sorumluluk uyuşmazlığının tek hesap yöntemi saymayın.

Kanuni boşaltmada hasadı bekleme veya ekin bedelini karşılama düzeniyle, hukuka aykırı çalışma nedeniyle ileri sürülen zarar aynı talep değildir. Çalışmayı kimin, hangi işlem kapsamında yaptığı belirlenmeden muhatap ve başvuru yolu kesinleştirilemez. Sigorta belgesi veya ödeme varsa kayıtları ayrıca sunun; doğal afet teminatı, kamulaştırma hesabı ve çalışma zararı için tek bir ödeme kuralı varmış gibi davranmayın. Aynı ekin bedeli kamulaştırma değerinde karşılanmışsa kanuni boşaltma nedeniyle yeniden ödenmez.