Şantiye boşaltıldı ama toprağın verimli kısmı götürülmüş; arazinin iadesi zararımın bittiği anlamına gelir mi?

Hayır. Şantiyenin boşaltılması kullanımın sona erdiğini gösterebilir; fakat verimli üst toprağın götürülmesi yüzünden kalan zarar böylece ortadan kalkmaz. Arazinin size bırakılmasıyla eski tarımsal niteliğine kavuşması ayrı şeylerdir. İade sonrasındaki fiziksel zarar, geçmiş kullanım kaybından da ayrıca belirlenmelidir.

Toprağın önceki niteliğini ve bugünkü durumunu karşılaştıracak teknik inceleme yaptırılmasını isteyin. Götürülen tabakanın alanı ve kalınlığı, üretime etkisi, uygun toprakla yenilemenin mümkün olup olmadığı ve gerekli iyileştirme gideri ortaya konulsun. Önceki üretim kayıtları, fotoğraflar, şantiye giriş-çıkış ve teslim tutanakları bu incelemeye yardımcı olabilir. Son durum değişmeden delil tespiti gerekebilir; yalnız “tarla teslim edildi” yazan tutanak bütün zararın giderildiğini göstermeyebilir.

Talep; eski duruma getirme gideri, kanıtlanan üretim veya kullanım kaybı ve varsa giderilemeyen etki üzerinden, aynı zarar iki kez yazılmadan kurulmalıdır. Sırf üst toprak eksildi diye bütün taşınmazın mülkiyet bedelinin otomatik ödeneceği de söylenemez. İzin veya kira sözleşmesi varsa eski hâle getirme şartını, işi yapanın ve sorumlu idarenin rolünü ayrıca inceleyin. İade sırasında geniş bir ibra veya “zararım kalmadı” beyanı imzalanmışsa bunun kapsamını da değerlendirin; fiziksel teslimle haklardan vazgeçmeyi aynı kabul etmeyin.