Tarlamın girişinde eski elektrik irtifakı vardı, yol için alınan şerit yüzünden kalan geçiş de kapandı; iki kurumun verdiği zarar nasıl birbirinden ayrılır?

Önce iki işlemin aldığı hakkı ayırın. Eski elektrik işlemi yalnız irtifak hakkı kurmuşsa, bu taşınmazın mülkiyetinin alınmasıyla aynı değildir; belirli alan, yükseklik veya derinlikteki kullanım hakkı ve onun getirdiği kısıtlamalar incelenir. Yol için şeridin mülkiyetinin alınması ise ayrı bir edinimdir. Bu nedenle eski irtifak alanını tamamen elinizden çıkmış arazi gibi kabul edip yalnız iki şeridin genişliğini karşılaştırmak yeterli olmaz.

Eski irtifakın kuruluş belgesini, tapu kaydını, planını ve varsa önceki bedel raporunu yol kamulaştırmasının karar ve planıyla birlikte inceleyin. Elektrik irtifakı varken hangi girişten hangi kullanım hâlâ mümkündü; yol şeridinin alınması bu kalan geçişi nerede ve nasıl kapattı? Direk, hat, bakım erişimi ve kullanım sınırlaması ile mülkiyeti alınan yol şeridi aynı planda ayrı gösterilsin. Belgede kurulan hakkın kapsamıyla sahadaki fiilî müdahalenin aynı olup olmadığı da açıklansın.

İrtifak bedeli o hak nedeniyle oluşan gerekçeli değer düşüklüğüne; sonraki kısmi mülkiyet alımında kalan yerdeki eksilme ise yeni işlemin etkisine göre değerlendirilir. Yol alımından hemen önce, eski irtifakla birlikte mevcut olan kullanılabilirliği başlangıç alıp son durumla karşılaştırın. Eski irtifakın zaten karşılanmış etkisi yeniden yeni zarar diye yazılmamalı; buna karşılık sonradan kaybedilen gerçek geçiş de “önceden irtifak vardı” denilerek yok sayılmamalıdır.

İtirazınızda hangi kurumun hangi işleminin hangi ek engeli doğurduğunu raporda ayrı açıklatın. İki kurum bulunması zararın yarı yarıya bölüneceği, ikisinin her durumda birlikte sorumlu olacağı veya bütün kaybın son kuruma yükleneceği anlamına gelmez. Eski irtifakın kapsamını aşan müdahale yahut eski kuruma karşı ayrıca ileri sürülecek bir talep varsa bunun dayanağı ve koşulları ayrıca incelenir; yeni yol bedeli hesabı bu ayrı talebi kendiliğinden çözmez.