İrtifak kurulan bölümde yapı yasağı varken kalan bölüm de yerleşime elverişsizleşirse ne araştırılır?

İrtifak şeridindeki yapı yasağının, şerit dışında kalan yerde hukuken yapılabilecek yapının yerleşimini de engelleyip engellemediği araştırılır. Şerit dışında alan bulunması, oraya mutlaka yapı yapılabileceği anlamına gelmez. Buna karşılık yalnız “kalan yere ev sığmıyor” denilerek bütün parselin kaybolduğu kabul edilemez; önce irtifaktan önce var olan yapılaşma imkânı belirlenmelidir.

İlgili tarihte geçerli imar durumu, plan notları ve yapı yaklaşma koşullarını; irtifakın tescili, kuruluş belgesi ve ölçekli planıyla birlikte inceletin. Planda yasaklı şerit, mevcut yapılar, girişler ve yapı yerleştirilebilen bölüm ayrı görünsün. Teknik incelemede, şeridin dışında görünen alanın neden kullanılamadığı somut olarak gösterilsin: Yerleşim için gerekli boyut mu kalmıyor, giriş mi engelleniyor, yoksa önceden var olan başka bir yasak mı belirleyici? Komşu parsele taşacak bir yerleşim, o alanı kullanma hakkınız gösterilmeden çözüm sayılamaz.

Değerleme, edinilen irtifakın taşınmazda oluşturduğu gerçek değer düşüklüğüne dayanır. Kayıtta dar bir şerit bulunması bütün parseldeki belgelenmiş etkiyi yok saydırmaz; teknik güvenlik koşulu da tapudaki hakkı kendiliğinden genişletmez. Bilirkişiden kısıtın dayanağını, önceki kullanılabilirliği ve son durumdaki kaybı birbirine bağlayan açıklama isteyin. Yalnız irtifak kurulması, kısmi mülkiyet alımında kalan yerin kamulaştırılmasına ilişkin yolu veya bütün taşınmazın mülkiyet bedelini otomatik olarak doğurmaz.