Gecekondu için verilen tahsis belgem TOKİ kamulaştırmasında mülkiyet belgesi yerine geçer mi?

Tahsis belgesi, yalnız adı nedeniyle tapu senedi yerine geçmez. Belgenin arsa tahsisi, satış vaadi, kira veya tamamlanmış mülkiyet edinimi bakımından neyi gösterdiği belirlenmelidir. Gecekondu Kanunu’nda arsa verilmesine hak kazanma ile taşınmazın mülkiyetini kazanma aynı aşama değildir.

Örneğin 775 sayılı Kanunun 30. maddesi, belirtilen gecekondu ıslah ve yeni konut sahalarındaki yapılara ruhsat verilebilmesi için onaylı satış vaadi, kira veya tahsis belgesinin sunulmasını kabul eder; başka engel yoksa ayrıca tapu senedi aranmaz. Bu kolaylık yapı ruhsatı içindir. Belgenin ruhsat işleminde kabul edilmesi, arsayı kendiliğinden sizin mülkünüz yapmaz.

Buna karşılık tahsis belgesini hiçbir hak sağlamayan bir kâğıt gibi de görmeyin. Koşulları gerçekleşen tahsis veya satış işlemleri tapuya giden sürecin dayanağı olabilir. Kanunun geçici 5. maddesi, kapsamındaki eski ve korunacak gecekondular için hak sahipliği, ıslah, plan ve bedel koşullarıyla tapu verilmesini düzenler. TOKİ’nin gecekondu dönüşüm projelerinde, 2981 sayılı Kanuna göre hak sahibi olanların haklarına konu taşınmazlar için anlaşma yapabilmesine ilişkin ayrı hüküm de vardır. Eski belgenin türü ve hangi dönemde hangi koşullarla verildiği bu nedenle önemlidir.

Tahsis kararının eklerini, ödeme ve yükümlülük kayıtlarını, varsa satış sözleşmesini, tescil başvurusunu ve mahkeme kararını birlikte inceletin. Mülkiyet genel olarak tescille kazanılır; miras veya mahkeme kararı gibi kanuni istisnalar da bulunur. Henüz mülkiyet edinilmemiş olması, belgeden doğabilecek ayrı taleplerin incelenmesini engellemez; fakat bunları otomatik olarak tam arsa kamulaştırma bedeliyle eşitlemeyin.